Vestibüler (Hareket, Denge ve Hız) Duyu Nedir?

Vestibüler sistem, vücudun dengeyi korumasını, hareketi algılamasını ve uzaydaki konumunu anlamasını sağlayan temel bir duyusal sistemdir. İç kulakta yer alır ve özellikle baş hareketlerini, yerçekimine karşı duruşumuzu, hızlanma ve yavaşlamayı algılar.

İç kulakta bulunan yarım daire kanalları ve otolit organları, vestibüler sistemin ana parçalarıdır. Bu yapılar beyne “Şu an nasıl ve ne yönde hareket ediyorsun?” bilgisini iletir.

Vestibüler sistem;

Bebeklerde baş kontrolü, oturma, emekleme ve yürümenin öğrenilmesinde,

Çocuklukta koşma, zıplama, sallanma gibi motor aktivitelerde

kritik bir rol oynar.

Vestibüler Duyu İşlemleme Zorluklarının Günlük Yaşama Yansımaları

Vestibüler sistemle ilgili zorluklar yaşayan çocuklar, hareketi ya aşırı yoğun algılar (hiperresponsivite) ya da yeterince algılayamaz (hiporesponsivite). Bu durum, motor becerileri ve günlük yaşam aktivitelerini doğrudan etkiler.

Sık Görülen Belirtiler

Hareketli oyunlara katılmak istememe; masa başında sabit oyunları tercih etme.

Asansöre binerken veya yürürken dengeyi sağlamak için eşyalara tutunma ihtiyacı.

Sık düşme, tökezleme veya dengesiz yürüme.

Spor, dans veya hareketli aktivitelerden kaçınma.

Salıncak, tahterevalli gibi hareketli oyuncaklara binmek istememe.

Başını geriye atma, yuvarlanma, zıplama gibi hareketlerden rahatsız olma.

Merdiven inip çıkarken veya yüksekliklerde aşırı korku yaşama.

Hızlı hareket eden araçlarda (araba, asansör, dönme dolap) huzursuzluk veya kaygı duyma.

Tek ayak üzerinde durma, denge tahtasında yürüme gibi denge gerektiren görevlerde zorlanma.

Uzman Görüşü

“Vestibüler duyu, vücudumuzun nerede olduğunu ve nasıl hareket ettiğini bilmemizi sağlar; bu sistemdeki bir bozukluk, çocukların baş döndürücü ya da dengesiz hissetmesine neden olabilir.”

— Kranowitz, C.S. (2005). The Out-of-Sync Child.