Taktil (Dokunma) Duyusu Nedir?

Taktil (dokunma) duyusu, cildin üzerinde bulunan reseptörler aracılığıyla çalışan bir duyusal sistemdir. Bu sistem; sıcaklık, basınç, hafif dokunuş, ağrı ve kaşıntı gibi duyuları beyne ileterek çevremizle güvenli ve anlamlı bir etkileşim kurmamızı sağlar.

Deri altındaki dokunsal reseptörler, nesnelere dokunduğumuzda ya da biri bize temas ettiğinde oluşan uyarıları omurilik üzerinden beyne aktarır. Beyin bu bilgiyi yorumlayarak dokunun niteliğini, yoğunluğunu ve konumunu algılar.

Dokunma sistemi;

Bebeklik döneminde güven duygusu, anne teması ve çevreyi keşfetme,

Çocukluk döneminde duyu farkındalığı, beden algısı, motor planlama ve duygusal düzenleme

gibi birçok gelişim alanında kritik bir rol oynar.

Taktil Duyu İşlemleme Zorluklarının Günlük Yaşama Etkileri

Taktil sistemdeki aşırı hassasiyet (hiperresponsivite) veya düşük duyarlılık (hiporesponsivite), günlük yaşamda çeşitli zorluklara yol açabilir. Bu durum, çocuğun hem davranışlarını hem de ruhsal düzenlemesini etkileyebilir.

Sık Görülen Belirtiler:

Farklı dokulardaki yiyecekleri yemekte zorlanma; pütürlü, yapışkan veya yumuşak gıdalardan kaçınma.

Nevresim, yorgan veya pijama kumaşı gibi yatak tekstillerine karşı hassasiyet gösterme.

Duş sırasında suyun cilde temasını “acı verici” veya rahatsız edici hissetme; duş almak istememe.

Alt değiştirme sırasında aşırı tepki verme; bez, ıslak mendil veya bakım temasını reddetme.

Elleri kirlendiğinde hemen yıkama ya da silme ihtiyacı duyma; sık sık el yıkama davranışı.

Bazı kıyafetleri giymeyi ısrarla reddetme; giyinme sırasında huzursuzluk, öfke ya da kriz davranışı.

Kıyafet etiketleri, dikiş yerleri ve belirli kumaş türlerinden rahatsız olma.

Ayakkabı veya çorap içindeki en küçük buruşukluktan rahatsızlık duyma; sık sık ayakkabı çıkarma.

Saç kestirme, tarama, yüz yıkama gibi bakım rutinlerine karşı direnç gösterme.

Sarılma, el ele tutuşma gibi fiziksel temas içeren etkileşimlerden kaçınma.

Çamur, kum, yapışkan madde gibi dokulardan rahatsız olma; “kirlenmeye” tahammülsüzlük.

Kalabalık ortamlarda istemsiz temas olduğunda huzursuz olma, kaygı veya öfkelenme.