Duyu Nedir?
- Proprioseptif (Vücut farkındalığı) duyu, kaslar, eklemler ve tendonlarda bulunan reseptörler aracılığıyla çalışan bir duyu sistemidir.
- Çocuk yürüdüğünde, koştuğunda, bir nesneyi ittiğinde, çektiğinde, taşıdığında veya zıpladığında kaslar ve eklemler gerilip sıkışır ve proprioseptif reseptörler aktive olur.
- Bu reseptörler oluşan basınç ve gerilme bilgisini omurilik üzerinden beyne iletir. Beyin bu bilgiyi yorumlayarak çocuğun ne kadar güç uygulaması gerektiğini, hareketin şiddetini ve kas aktivitesinin düzeyini ayarlar. Böylece çocuk daha kontrollü, planlı ve uyumlu hareket edebilir.
- Proprioseptif sistem, doğumdan itibaren vücut algısının, hareketi kontrol etmenin ve bedenini nerede konumlandırdığını anlamanın temel yapı taşlarındandır.
- Çocukluk döneminde sakinleşme, dikkati toplama, hareketi planlama, güç ayarlama ve beden farkındalığı için kritik rol oynar.
Proprioseptif Duyu İşlemleme Zorluklarının Günlük Yaşama Yansımaları
- Çok sert ya da çok hafif dokunuş uygulama; kuvveti ayarlamakta zorlanma,
- Yazı yazarken kalemi fazla bastırma ya da çok hafif tutma,
- Sık sık bir yerlere çarpma, köşelere takılma ve düşme,
- Sandalyeden sık sık kayma, oturduğu yerde kıpırdanma; bedenini toparlamakta zorlanma,
- Beraber yürürken sürekli itiştirme, sarılma, çarpma gibi temas içeren oyunlara ihtiyaç duyma,
- Kucağa alınma, sıkıca sarılma veya ağırlık hissi arayışı ile sakinleşme,
- Gün içinde ağırlık taşıma, çekme-itme hareketleri yapma ihtiyacı duyma,
- Merdiven çıkarken basamak yüksekliğini ayarlamakta zorlanma,
- Sporda topu hedefe uygun güçle atmakta zorlanma,
- Ayakkabı bağcıklarını çok gevşek veya çok sıkı bağlama,
- Duygusal olarak çabuk irritasyon, zor yatışma, hızlı yükselip alçalan davranışlar gösterme; derin basınçla regüle olma.