🔅 Yürütücü işlevler, sürekli değişen ortamda davranışları yönlendirmek için gerekli olan üst düzey kontrol süreçleridir (Jurado ve Rosselli, 2007). Bu kavram; planlama, çalışma belleği, zihinsel esneklik, yanıt başlatma, yanıt inhibisyonu, dürtü kontrolü ve eylemin izlenmesi gibi yetenekleri içerir (Stuss ve Knight, 2013).

Yürütücü İşlev Bileşenleri
🫧 Planlama: Eylemleri izleme, değerlendirme ve güncelleme sürecidir.
🫧 Zihinsel esneklik: Durumsal değişikliklere yanıt olarak farklı düşünce veya eyleme geçmeyi sağlar.
🫧 Yanıt inhibisyonu: İlginç olmayan bilgi ve dürtüleri bastırma yeteneğidir.
🫧 Üretkenlik: Yeni fikirler ve davranışlar üretme becerisidir.
🫧 Kendini izleme: Birey kendi düşünce ve eylemlerini gözlemler ve değerlendirir (Robinson ve ark., 2009).
Yürütücü İşlev Bozuklukları ve OSB
🔅 Yürütücü işlev bozuklukları, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) ve diğer gelişimsel bozukluklarla ilişkilidir (Russell, 1997).

🔅 OSB’de bu bozukluklar şu davranışlarla kendini gösterir:

Aynılık ihtiyacı
Tekrarlayan davranışlara bağlılık
Dürtü kontrolü eksikliği
Yeni rutin olmayan eylemleri başlatmada güçlük
Görevler arasında geçiş yapmada zorluk (Hill, 2004; Rajendran ve Mitchell, 2007)
🔅 Literatür, OSB’li bireylerin planlama, zihinsel esneklik, inhibisyon, üretkenlik ve kendini izleme alanlarında zorluklar yaşadığını ortaya koymaktadır (Hill, 2004).

edir (Hill, 2004).

Dr. DKT Ayhan ÇAĞLAYAN