Motor Planlama (Praksis) Nedir? Çocuklarda Gelişim ve Önemi
Motor planlama (praksis), bir eylemi planlama ve gerçekleştirme becerisi olarak tanımlanır ve öğrenme becerilerinin temel adımlarından biridir.
Motor planlama süreci; anlama, planlama, sıraya koyma ve aksiyonları hayata geçirme aşamalarını içerir.
Bu süreç için çevreden ve vücuttan gelen duyusal uyaranların doğru şekilde işlenmesi ve uygun davranışsal tepkilerin oluşturulması gerekir.
Motor planlama, beynin farklı bölgelerinin koordineli çalışmasıyla gerçekleşen karmaşık bir süreçtir.

Motor Planlamanın Gelişimi
Motor planlama, çocukların bir hareketi veya eylemi gerçekleştirebilmek için düşünsel strateji kurma yetisidir.
Buna merdivenlerden inmek, tişört giymek veya bir şekli kesmek gibi günlük eylemler dahildir.
Çocuklar beyinlerinde hareket modellerini sıralı şekilde geliştirir, örneğin emeklemeden yürümeye geçiş gibi gelişim basamakları bu sırayla ilerler.

Motor planlama, şunları içerir:

Hareketi ve olası hataları görsel olarak algılama
Gereken tepkiyi oluşturma
Kendini düzeltme hareketleri yapabilme
Bebeklik döneminde bazı hareketler otomatik gerçekleşir; ancak 6. aydan itibaren planlama gerektiren hareketler başlar.
Örneğin:

8. ay: Basit nesneleri birleştirip ayırma
   ay: Nesneleri seçme veya birleştirme, hareketleri sıraya koyma
   İkinci yılda çocuk, yürümeyi, konuşmayı ve daha karmaşık eylemleri planlamayı öğrenir.
   Bu süreçte duyusal-motor entegrasyon, çocuğun öğrenme kapasitesini destekler.

3-7 Yaş Arası Motor Planlama
Bu dönem, motor planlamanın duyu bütünleme ile gelişmesi için kritik bir süreçtir.
Çocuklar bu yaşta:

Denge ve el-göz koordinasyonunu geliştirir
Çatal-bıçak, makas veya kalem kullanmayı öğrenir
Tehlikeleri deneyerek duyusal-motor becerilerini sınar
Motor planlama sayesinde çocuklar alışık olmadıkları görevleri otomatikleştirebilir ve yeni görevleri daha hızlı öğrenebilir.

Motor Planlama Adımları
Motor planlamanın temel adımları şunlardır:

Fikir oluşturmak
Vücut ve çevreden gelen duyusal uyaranları işleyip uygun pozisyonu almak
Adımları doğru sıraya koymak
Sıralanan adımları gerçekleştirmek
Hareketleri uygun şekilde ayarlamak
Hareketi sonlandırmak
Taklit, motor planlamanın erken şeklidir. El ve yüz hareketlerini taklit etmek, iletişim ve bağ kurma açısından önemlidir.
Genelleştirme ve tekrarlama, yeni hareketleri öğrenmede kritik rol oynar.
Geri bildirim, hareket sırasında alınan bilgi sayesinde hataları düzeltmeyi sağlar.

Sonuç
Motor planlama, çocukların duyusal-motor ve bilişsel becerilerini entegre eden bir süreçtir.
İyi bir motor planlama sayesinde çocuklar, hareketlerini bilinçli olarak planlamadan gerçekleştirebilir, zamandan ve enerjiden tasarruf edebilir, yeni görevleri daha hızlı öğrenebilir.
Ebeveynler ve eğitimciler, çocukların motor planlama becerilerini gözlemleyerek, gelişimlerini destekleyebilir ve olası zorlukları erkenden fark edebilir.