İşitsel Duyu Nedir?
İşitsel duyu, çevremizdeki sesleri algılamamızı ve bu sesleri anlamlandırmamızı sağlayan önemli bir duyu sistemidir.
Kulak kemikleri ve kulakta yer alan sıvılar sayesinde havadaki ses dalgalarının titreşimleri algılanır. Bu titreşimler beyne “uyaran” olarak ulaşır ve beyinde işlenir.
Bu işlemleme sonucunda çevremizdeki seslerin şiddetini, geldiği yönü ve tınısını ayırt edebiliriz.

Bazı bireylerde bu işlemleme sürecinde farklılıklar olabilir. Bu durum, sese karşı aşırı hassasiyet (hipersensitivite) veya duyarsızlık (hiposensitivite) şeklinde kendini gösterebilir.
Bu da işitsel duyu farkındalığını doğrudan etkiler.

İşitsel Duyu ve Hipersensitivite (Sese Karşı Aşırı Hassasiyet)
Hipersensitif bireyler, seslere normalden daha yoğun tepkiler verirler.
Yüksek sesli ortamlarda bulunmak istemez, matkap, blender, saç kurutma makinesi gibi cihazların seslerinden rahatsız olurlar.
Ani seslerde ağlama, kaçma veya agresif tepkiler gösterebilirler.
Bazı durumlarda dışarıdan gelen sesler dikkatlerini kolayca dağıtır.
Bu nedenle klima, çamaşır makinesi gibi düşük seviyeli ama sürekli seslerde bile kulaklarını kapatma davranışı gösterebilirler.

İşitsel Duyu ve Hiposensitivite (Sese Karşı Duyarsızlık)
Hiposensitif bireyler ise işitsel uyarana olması gerekenden daha az tepki verir veya hiç tepki vermezler.
Bu kişiler:

Adları söylendiğinde tepki vermeyebilir,
Sesin geldiği yönü fark edemeyebilir,
Gürültülü ortamları tercih edebilir,
Söylenenleri anlamakta veya hatırlamakta zorlanabilirler.
Bu durum, çocuğun sosyal ilişkilerini, akademik başarısını ve günlük yaşam katılımını olumsuz etkileyebilir.
İşitsel duyu farkındalığı bu tür durumlarda özel destekle geliştirilebilir.

Çocuklar İçin İşitsel Duyu Aktivite Önerileri
İşitsel duyu gelişimini desteklemek için oyun temelli etkinlikler oldukça etkilidir.
Evde veya terapi ortamında uygulanabilecek bazı öneriler:

🎯 Sesin kaynağını bulma oyunu – Gözleri kapalı şekilde bir sesin hangi yönden geldiğini tahmin etme.
🎵 Müzikli oyunlar – Ritmik hareket ve müzikle birlikte hem dikkat hem de dinleme becerilerini geliştirir.
📖 Hikâye veya fıkra sonrası soru sorma – Dinlediğini anlama ve hatırlamayı destekler.
🎶 Tekerleme veya şarkı ezberleme – Dil gelişimi ve ritim farkındalığını güçlendirir.
🥁 Farklı yüzeylere vurarak ses çıkarma – Sesin tonunu ve kaynağını ayırt etmeyi öğretir.
Bu tür aktiviteler, çocuklarda işitsel duyu farkındalığını artırmanın eğlenceli yollarındandır.
Düzenli uygulandığında çocukların dikkat, dinleme ve iletişim becerilerinde olumlu gelişmeler gözlemlenir.

Sonuç
İşitsel duyu, çevremizle olan iletişimimizin temelini oluşturur.
Sese karşı aşırı hassasiyet veya duyarsızlık durumlarında, çocuğun ihtiyaçlarına uygun aktivitelerle bu farkındalık geliştirilebilir.
Erken dönemde fark edilen işitsel işlemleme zorlukları, doğru yönlendirmelerle kolayca desteklenebilir.