İnce Motor Nedir?
İnce motor beceriler, küçük kas gruplarını kullanarak yapılan kontrollü hareketlerdir. Özellikle eller ve parmaklar, bu becerilerin temelini oluşturur. Örneğin; kalem tutmak, yazı yazmak, resim yapmak, makas kullanmak, ayakkabı bağlamak ve giyinmek gibi günlük aktiviteler ince motor becerilere bağlıdır.

Bebeklerde İnce Motor Gelişimi
Doğumda bebekler, ince motor becerileri üzerinde herhangi bir kontrole sahip değildir. İlk aşamada, nesneler palmar kavrama ile, yani tüm el ile tutulur. İlk yılın sonunda ise bebekler, başparmak ve işaret parmağı ile kıskaç kavrama yapabilirler.

Bebekler, nesneleri boyutuna, şekline ve dokusuna göre farklı kavrar. Örneğin:

Küçük nesneleri başparmak ve işaret parmağıyla
Büyük nesneleri bir veya iki eliyle
Bu beceriler, günlük yaşama katılımı ve çevreyi keşfetmeyi doğrudan etkiler. Nesneleri elleriyle inceleyerek, dokusunu, sertliğini ve boyutunu ayırt etmeyi öğrenirler.

Çocuklarda İnce Motor Gelişimi
2 yaşına kadar ince motor beceriler, kaba motor becerilerin gerisinde gelişir. Merkezden dışa gelişim ilkesine göre, küçük kaslar önce büyük kasları izler.

Örnek Beceriler:
Tutma ve kavrama
Yazma ve çizme
Kesme ve yapıştırma
Oyuncak yerleştirme
Kaşık ve çatal kullanımı
Örneğin, bir gömleği iliklemek veya bir oyuncağı doğru şekilde tutmak, ince motor becerilerin göstergesidir.

Yaşlara Göre İnce Motor Basamakları:
Yaş Beceri Örneği
0-2 ay Eller yumruk şeklinde tutulur
3-4 ay Nesnelere uzanır ve kısa süre tutar
5-6 ay Nesneyi bir elden diğerine geçirir
7-8 ay Nesneleri tutup vurabilir
9-10 ay Başparmak ve işaret parmağı ile alabilir
13-15 ay Kalemle karalama yapabilir, işaret edebilir
18 ay 2-4 küpü üst üste koyabilir, kendi yemeğini yiyebilir
24 ay 4-6 küpten kule yapabilir, kitap sayfalarını çevirebilir
2-3 yaş Düz ve yan çizgiler çizebilir
3-4 yaş Yuvarlak ve artı çizebilir
4-5 yaş Kare, çarpı, üçgen çizebilir
5 yaş Makas kullanabilir, kesme-yapıştırma ve fermuar açma/kapama
Bu beceriler, el-göz koordinasyonu ve el parmak kontrolü geliştikçe daha hassas ve kontrollü hâle gelir.

İnce Motor ve Eğitim
Okul öncesi dönemde, ince motor ve görsel algılamadaki yetersizlikler, çocukların etkinlikleri zorlanmadan yapmasını engelleyebilir. Bu nedenle, büyük fırçalar, kalın pastel boyalar, büyük puntolu kitaplar ve iri delikli boncuklar gibi büyük materyallerle çalışmak önerilir.

İnce motor beceriler sadece motor gelişimi değil; aynı zamanda sosyal ve bilişsel gelişimi de destekler. Örneğin, yazma becerisi, fikirleri ifade etmek için kritiktir. Diş fırçalama veya saç tarama gibi öz bakım etkinlikleri de ince motor hareketler gerektirir.

Sonuç
Çocuklarda ince motor becerilerin geliştirilmesi, günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlığı artırır ve akademik başarıyı destekler. Erken dönem müdahalesi ve doğru materyal seçimi, bu becerilerin sağlıklı gelişimini sağlar.

Akarsu, R., Öztürk, B., & Kalkan, E. (2018). Sosyal-bilişsel ve ince motor problemi olan bir çocukta ergoterapi müdahalesi: Bir olgu sunumu.