İşitme kaybı yalnızca “duyamamak” anlamına gelmez. Çocuğun çevresindeki sesleri algılayamaması, dil öğrenme sürecini doğrudan etkiler ve konuşma becerilerinde gecikmelere yol açabilir. Bu nedenle işitme, dil gelişimi için temel bir beceridir.
Çocuklar dili, çevrelerinden duydukları kelimeleri ve cümle yapılarını taklit ederek öğrenir. Bu sebeple, işitme kaybı olan çocuklar sıklıkla dil gelişiminde zorlanır.
İşitme Kaybı Ne Anlama Gelir?
Sesin yüksekliğini desibel (dB) cinsinden ölçeriz. Eğer bir kişi sesleri ancak 50 dB’de duyabiliyorsa, bu orta derecede işitme kaybı anlamına gelir. Ayrıca, çok hafif işitme kayıpları bile çocukların dil edinimini, öğrenmesini, okul başarısını ve sosyal ilişkilerini olumsuz etkileyebilir.
İşitsel Habilitasyon Nedir?
Eğer işitme kaybı doğuştan veya erken çocuklukta ortaya çıkarsa, çocuk dili henüz geliştirmemiş olabilir. Bu durumda terapistler, çocuğa dili öğretmeyi hedefler. Bu sürece işitsel habilitasyon denir.
İşitsel habilitasyonun amacı, çocuğun işitme becerilerini artırmak, konuşma seslerini ayırt edebilmesini sağlamak ve iletişim kurabilen bir birey haline gelmesine destek olmaktır. Ayrıca araştırmalar, destek almaya 6 ay öncesinde başlayan çocukların yaşıtlarıyla benzer dil gelişimi gösterebildiğini ortaya koymaktadır. Bu nedenle erken tanı ve müdahale çok önemlidir.
Terapi Süreci Nasıl Planlanır?
Her çocuk farklıdır. Terapi süreci aşağıdaki faktörlere göre bireyselleştirilir:
Çocuğun yaşı
İşitme kaybının başlangıç yaşı
İşitme kaybının derecesi ve türü
İşitme cihazı veya koklear implant kullanımı
Mevcut dil ve iletişim düzeyi
İşitsel Habilitasyonun Temel Alanları
İşitsel Algı Eğitimi
Terapi, çocuğa ses farkındalığı kazandırır. Ayrıca sesleri ayırt etme, tanıma ve anlama becerilerini geliştirir. Cihazla birlikte dinleme becerileri desteklenir.
Görsel İpuçlarının Kullanımı
Dudak okuma, mimik, beden dili ve bağlamdan ipucu çıkarma becerilerini artırır. Bu sayede çocuk, iletişimi daha etkin sürdürür.
Konuşma Gelişimi
Terapi, sesleri doğru üretme, nefes kontrolü, tonlama, konuşma hızı ve ritim gibi konuşma unsurlarını geliştirir.
Dil Gelişimi
Anlama (alıcı dil) ve anlatma (ifade edici dil) becerileri güçlendirilir. Ayrıca kelime dağarcığı, cümle kurma, dil bilgisi ve hikâye anlatımı desteklenir.
İletişim Yönetimi
Terapi, çocuğun işitme kaybını tanımasını ve kabullenmesini sağlar. Bununla birlikte zor dinleme koşullarında iletişim stratejileri geliştirmeyi öğretir. Ayrıca sosyal etkileşimlerdeki iletişim kopukluklarını fark etmesini ve yönetmesini sağlar.
Cihaz Kullanımı ve Sorumluluğu
Çocuğun yaşına uygun şekilde işitme cihazı veya koklear implant kullanması sağlanır. Terapi süreci boyunca çocuk, cihaz bakımı, ses ayarlarını anlamlandırma ve cihazları etkin biçimde kullanma becerilerini kazanır.
Sonuç
Erken dönemde tespit edilen işitme kaybı, uygun terapi ile desteklendiğinde çocuklar dil ve iletişim alanlarında yaşıtlarıyla benzer gelişim düzeylerine ulaşabilir. Bu nedenle, işitme kaybı şüphesi durumunda profesyonel bir değerlendirme almak kritik öneme sahiptir.