Gelişim geriliği, çocuğun yaşına uygun motor, dil, sosyal, bilişsel ve öz bakım becerilerini diğer yaşıtlarına göre daha yavaş geliştirmesi durumudur.
Bu durum bazen geçici olabilir; ancak bazı çocuklar kalıcı destek gerektiren gelişimsel bir farklılık gösterebilir.
Gelişim Alanları
Çocuk gelişimi bir bütündür ve alanlar birbirini etkiler. Gelişim geriliği genellikle aşağıdaki alanlarda ortaya çıkar:
- Motor Gelişim (Kaba ve İnce Motor)
Oturma, emekleme, yürüme gibi kaba motor becerilerde gecikme
Kalem tutma, düğme ilikleme, kaşık kullanma gibi ince motor becerilerde yetersizlik - Dil ve Konuşma Gelişimi
İlk sözcüklerin geç başlaması
Cümle kurmada zorlanma
Anlamlı konuşmanın gecikmesi
Yönergeleri anlamada güçlük - Bilişsel Gelişim
Nesne kalıcılığı ve neden-sonuç ilişkisi kurmada güçlük
Oyun oynama becerilerinde sınırlılık
Problem çözme becerilerinde eksiklik - Sosyal ve Duygusal Gelişim
Göz teması kurmada zorlanma
Ortak dikkat geliştirememe
Akran ilişkilerinde güçlük
Duygu ifadesi ve empati gelişiminde gerilik - Öz Bakım Becerileri
Tuvalet eğitimi, giyinme ve yemek yeme gibi günlük yaşam becerilerinde bağımlılık
Yaşına uygun sorumlulukları yerine getirmede zorluk
Gelişim Geriliği Neden Olur?
Gelişim geriliği çeşitli nedenlerden kaynaklanabilir:
🧬 Genetik faktörler
🤰 Gebelik ve doğum sırasında yaşanan komplikasyonlar
🧠 Nörolojik gelişimsel bozukluklar (otizm, serebral palsi, genetik sendromlar)
🚫 Çevresel yoksunluk (uyaran eksikliği, ihmal, travma)
🧪 Metabolik veya enfeksiyöz hastalıklar
Bazen, gelişimsel gerilik geçici olabilir. Ancak bazı çocuklarda daha kapsamlı değerlendirme ve uzun vadeli destek gerekir.
Belirtiler – Ne Zaman Endişelenmeli?
Her çocuğun gelişim hızı farklıdır. Ancak aşağıdaki durumlar gözlemlendiğinde profesyonel destek almak gerekir:
6 ayda başını dik tutamama
12 ayda emeklememe veya seslere tepki vermeme
18 ayda yürümeme veya kelime söylememe
24 ayda anlamlı iletişim kurmama
3 yaşta oyunlara katılamama ve göz teması kurmama
Akran ilişkilerinde belirgin güçlük
Günlük becerilerde yaşına göre bağımlılık
Unutmayın: Gelişim geriliği tanısı yalnızca gözleme değil, kapsamlı bir uzman değerlendirmesine dayanır.