Denge ve koordinasyon, günlük yaşamın vazgeçilmez iki temel motor becerisidir. Bu beceriler sayesinde birey çevresiyle güvenli, kontrollü ve etkili bir şekilde etkileşime geçebilir.
⚖️ Denge, vücudun yerçekimine karşı stabil kalma yeteneğidir.
Örnekler:
Tek ayak üzerinde durmak
Sandalyede dik oturmak
Merdivenden düşmeden inip çıkmak
Ayakta dururken eğilmek veya uzanmak
🔄 Koordinasyon, vücudun farklı bölümlerinin eş zamanlı, uyumlu ve kontrollü hareket edebilme becerisidir.
Örnekler:
Top yakalamak
Kalemle yazarken diğer eliyle defteri sabitlemek
Çatal-kaşık kullanmak
Ritimle yürümek veya dans etmek
Denge ve Koordinasyon Neden Önemlidir?
Denge ve koordinasyon, yalnızca hareket becerileriyle değil; aynı zamanda öz bakım, oyun, akademik başarı ve sosyal etkileşimle de yakından ilişkilidir.
Bu beceriler çocuğun:
🪑 Masada dik oturarak derse odaklanmasını,
🪞 Giyinme, ayakkabı giyme ve tuvalet gibi öz bakım işlerini bağımsız yapabilmesini,
🏃♂️ Koşma, zıplama ve tırmanma gibi oyunlara aktif katılımını,
🎯 Spor ve dans gibi fiziksel aktivitelerde uyum göstermesini sağlar.
Denge ve koordinasyon becerileri zayıf olan çocuklar genellikle oyunlardan geri durur, sosyal ortamlarda çekingen davranabilir ve özgüven sorunları yaşayabilir.
Denge ve Koordinasyon Problemlerinde Görülebilecek Belirtiler
Bazı çocuklar gelişimsel olarak bu becerileri akranlarından daha yavaş geliştirebilir. Bu durumda aşağıdaki belirtiler görülebilir:
Kolayca düşme veya sendeleme
Otururken kaykılma, sürekli pozisyon değiştirme
Topla oynamakta zorlanma (yakalama, atma, vurma)
Merdiven çıkarken destek alma ihtiyacı
Engel parkurlarında akranlarına göre zorlanma
Bisiklet, scooter gibi denge gerektiren oyuncaklara ilgisizlik
Kalem veya makas kullanmada yavaşlık ve zorlanma
İki elini veya kol-bacaklarını aynı anda kullanamama
Aktivite sonrası çabuk yorulma ve düşük dayanıklılık
Denge ve Koordinasyon Gelişimi Nasıl Desteklenir?
Bu zorluklar çoğu zaman “sakar çocukluk” olarak hafife alınabilir. Ancak ergoterapistler, bu belirtileri motor planlama, proprioseptif farkındalık, vestibüler sistem ve postüral kontrol açısından detaylı biçimde değerlendirir.
Denge ve koordinasyonu geliştirmek için:
Denge tahtası, zıplama oyunları veya engel parkurları kullanılabilir.
Çocuğa uygun fiziksel aktivitelerle motor becerileri desteklenebilir.
Oyun temelli ergoterapi programlarıyla vücut farkındalığı güçlendirilebilir.
Erken destek, çocuğun özgüvenini ve günlük yaşam becerilerini büyük ölçüde artırır.