Afazi, genellikle beynin dil merkezlerinde, özellikle sol yarım kürede oluşan hasarlardan kaynaklanır. Bu hasara yol açabilecek başlıca etkenler şunlardır:
İnme (felç) – en yaygın neden
Travmatik beyin hasarı (kaza, darbe vb.)
Beyin tümörleri
Enfeksiyonlar (ör. beyin iltihabı)
Nörolojik hastalıklar (ör. Alzheimer, primer progresif afazi)
Afazinin Belirtileri
Afazi, hasarın yerine ve şiddetine bağlı olarak farklı şekillerde ortaya çıkar. Yaygın belirtiler:
Konuşmada akıcılık kaybı
Kelime bulmada zorluk
Yanlış sözcük kullanma veya sözcükleri karıştırma
Cümle kurarken zorlanma
Söyleneni anlamakta güçlük
Okuma ve yazmada bozulma
Konuşmak istememe veya içine kapanma
Afazili bireylerde zeka etkilenmez. Kişi düşünmeye devam eder, ancak düşündüğünü dil yoluyla aktarmakta zorlanır. Bu nedenle sabır ve doğru iletişim çok önemlidir.
Afazi Türleri
Afazinin birkaç alt tipi vardır. En yaygın olanlar:
Broca (Motor/İfade Edici) Afazisi: Kişi ne söylemek istediğini bilir ama söylemekte zorlanır. Konuşma yavaş ve çaba gerektirir.
Wernicke (Alıcı) Afazisi: Kişi akıcı konuşur, ancak söyledikleri anlamsız olabilir. Söylenenleri anlamakta güçlük çeker.
Global Afazi: Beynin geniş bir alanı etkilenmiştir. Hem konuşma hem anlama ciddi şekilde bozulur.
Anomik Afazi: Kelime bulma güçlüğü ön plandadır. Cümleler kurulur ama aranan kelime dilin ucunda kalır.
Afazi Tedavi Edilebilir mi?
Evet. Afazi, beynin yeniden öğrenme ve yapılanma kapasitesi sayesinde uygun terapi ile büyük ölçüde geliştirilebilir. İlk 6 ay kritik iyileşme sürecidir. Ancak bu süre geçse bile terapi her zaman fayda sağlar.