Dil Nedir?
Dil, duyu organlarından gelen bilgileri birleştirir ve anlam kazandırır. İnsan, dili konuşma, yazı ve işaret yoluyla dışa aktarır. Beyin genetik bir yapıya sahiptir. Ancak çevresel etkileşimle birlikte yeni bağlantılar kurar. Bu sayede beyinde dil örgütlenmesi oluşur.

Dilin Gelişimi
Dil gelişimi, biyolojik, nörolojik ve bilişsel süreçlerin birlikte ilerlemesiyle gerçekleşir. Doğumla birlikte başlar ve hızla gelişir. Ayrıca öğrenmenin temel bir parçasıdır. Bebekler dili, çevrelerindeki sesleri fark ederek öğrenmeye başlar.

Dil Gelişim Basamakları
Bebekler duymaya karşı oldukça hassastır. Doğumdan birkaç gün sonra insan sesini ayırt eder. İlk tepkileri ağlamadır. İlk haftalarda ağlama türleri farklılaşır. Böylece bebek açlık, ağrı ve rahatsızlık sinyallerini ayırabilir.

İlk iki ayda refleks sesler çıkarır. Örneğin geğirme veya esneme gibi sesler duyulur. 2-5 ay arasında bebek gıgıldar ve gülümser. Bu davranışlar sosyal iletişimin temelini oluşturur.

4-8 ay arası dönemde bebek seslerle oynar. “Ba-ba”, “de-de” gibi heceler çıkarır. Bu oyun, hem iletişimi başlatır hem de ses üretimi becerilerini geliştirir. Beşinci ayda sessiz harfleri taklit eder. On birinci ayda ise kelime taklitleri başlar. Bu aşama, dil gelişimi için kritik öneme sahiptir.

Yaklaşık 12. ayda ilk kelimeler ortaya çıkar. İkinci yaşta kelime haznesi 200’e ulaşır. Önce isimler, ardından fiiller ve sıfatlar gelir. Böylece çocuk dili bir düzen içinde öğrenir.

Bir yaşın sonunda bebek kendi kelimelerini üretmeye başlar. Çoğu kelime tek hecelidir. Örneğin “piyano” yerine “po” der. İki yaşına kadar kelimelerinin büyük kısmı tek heceli olur.

Zamanla çocuk kelimelerin anlamını, ses tonlarını ve bağlamlarını öğrenir. 2-3 yaş arasında söz dizimi kurallarını anlamaya başlar. “Kamyonu it” dendiğinde ne yapması gerektiğini anlar.

Sonuç olarak dil gelişimi sıralaması aynıdır ancak hızı değişebilir. Genetik yapı, çevre, sosyal iletişim ve bilişsel gelişim bu süreci etkiler.

Duyusal İşlemlemenin Dil Gelişimine Etkisi
Duyusal işlemleme, bedenden ve çevreden gelen bilgileri anlamlandırma sürecidir. Çocuk bu bilgileri işler ve uygun tepki verir. Böylece çevresiyle etkili iletişim kurar.

Dokunma duyusu, ağız farkındalığını ve jest-mimik kullanımını destekler. Proprioseptif duyu, ses üretimi ve ifade edici dili güçlendirir. Vestibüler duyu, dikkat ve denge gelişiminde rol oynar. İşitsel duyu, sesin yönünü ve tonunu ayırt etmeye yardımcı olur. Görme duyusu ise nesneleri tanımayı kolaylaştırır.

Ancak duyusal ihtiyaçlar karşılanmadığında dil gelişimi yavaşlayabilir. Örneğin sürekli hareket eden çocuk yönerge almakta zorlanabilir. Kalabalıktan rahatsız olan çocuklar oyun kurmakta güçlük çekebilir. Ayrıca işitsel hassasiyeti olan çocuklar sesleri algılamakta zorlanabilir.

Bu nedenle çocuğunuzun dil gelişiminde gecikme fark ediyorsanız, bir dil ve konuşma terapistine danışın. Eğer duyusal hassasiyet düşünüyorsanız, bir ergoterapistten destek alın. Erken müdahale çocuğun gelişiminde büyük fark yaratır.