Dikkat, genel anlamda “hedefe yönelik bilinçli ve yoğun algı” olarak tanımlanabilir. Günlük yaşamda çevremizden gelen sayısız uyaran (ışık, ses, görüntü vb.) ile karşılaşırız. Ancak, tüm bu uyaranları fark edip işleme koymamız mümkün değildir. Çünkü duyu organlarımızın algılama kapasitesi sınırlıdır.

Bu noktada dikkat devreye girer. Dikkat, ihtiyacımız olan bir veya birkaç uyaran üzerinde yoğunlaşmamızı ve bu uyaranları diğerlerinden seçip zihinsel işlemden geçirmemizi sağlar. Başka bir deyişle, birey duyu organlarıyla fark ettiği çevresel uyaranlara zihinsel olarak odaklanır. Ayrıca, dikkat sayesinde bazı uyaranlardan uzaklaşarak sadece amaca uygun olanlarla ilgilenebiliriz.

Örneğin, kitap okurken odanın sıcaklığı, oturduğumuz koltuğun sertliği veya yağmur sesi dikkatimizi dağıtabilir. Buna rağmen dikkat mekanizmasını kullanarak kitabımıza yoğunlaşabiliriz. Böylece, çevredeki uyaranlar arasından amacımıza uygun olanları seçeriz.

Dikkat, üç temel çerçeve ile incelenebilir:

Genel uyarılmışlık hâli: Çevreye duyarlılık, farkındalık düzeyi ve uyaranları almaya hazır olma.
Seçicilik: Önemli ve amaca uygun uyaranları tarama ve fark etme.
Yoğunlaşma: Dikkati bir noktada yoğunlaştırma ve bu dikkati sürdürme.
Bu yapı, çocukların öğrenme ve bilişsel gelişiminde kritik bir rol oynar. Özellikle eğitim sürecinde dikkati yönlendirebilmek, hem bilgiyi işlemeyi hem de uzun süreli öğrenmeyi destekler.

Kaynaklar:

Öztürk, B. (1999). Öğrenme ve öğretmede dikkat. Milli Eğitim Dergisi, 144, 51-58.
Şahin, M. (2013). Teorik ve pratik açıdan dikkat ve konsantrasyon. Bursa: Aile Akademisi Derneği.